Hình ảnh hoạt động
Tưởng nhớ GS.TS Trần Văn Khê một thời tâm huyết với bảo tồn Nhã nhạc cung đình Huế
Cập nhật ngày: 01/09/2016 08:54:36
Trần Văn Khê (tên khai sinh là Trần Quang Khê) sinh ngày 24 tháng 7 năm 1921 tại làng Đông Hòa, tổng Thuận Bình, tỉnh Mỹ Tho (nay là huyện Châu Thành, Tiền Giang) trong một gia đình có bốn đời làm nhạc sĩ, nên từ nhỏ ông đã làm quen với nhạc cổ truyền. Năm lên 6 tuổi ông đã được cô (Ba Viện) và cậu (Năm Khương) dạy đàn kìm, đàn cò, đàn tranh, biết đàn những bản dễ như "Lưu Thuỷ", "Bình Bán vắn", "Kim Tiền", "Long Hổ Hội". Ông nội ông là Trần Quang Diệm (Năm Diệm), cha ông là Trần Quang Chiêu (Bảy Triều), cô là Trần Ngọc Viện (tức Ba Viện, người đã sáng lập gánh cải lương Đồng Nữ ban), đều là những nghệ nhân âm nhạc cổ truyền nổi tiếng.
Cố GS.TS Trần Văn Khê (24/7/1921- 24/7/2016)
Ông là người Việt Nam đầu tiên đỗ tiến sĩ ngành âm nhạc học tại Pháp. Sau đó, ông trở thành giáo sư tại Đại học Sorbonne (Pháp), thành viên danh dự Hội đồng Quốc tế âm nhạc, UNESCO... Ông là người có bề dày trong hoạt động nghiên cứu, giảng dạy, có công trong quảng bá âm nhạc Việt Nam nói riêng, văn hóa Việt Nam nói chung ra thế giới. 
Một trong những đóng góp không nhỏ của GS.TS Trần Văn Khê đối với nền văn hóa nghệ thuật nước nhà là đã mang văn hóa - nghệ thuật Việt Nam đến với năm châu, để từ đó họ yêu hơn, cảm mến hơn và hiểu hơn một xứ sở Việt Nam, một tâm hồn và sức mạnh nội sinh của Việt Nam. 
Đối với những giá trị di sản của nghệ thuật truyền thống cung đình Huế, trong đó có Nhã nhạc cung đình Huế, GS.TS Trần Văn Khê chính là người đã có nhiều đóng góp trong việc khôi phục và bảo vệ vốn quý này. Ông đã nhiều lần đến Huế, gặp gỡ các nghệ sỹ cung đình, các nhà nghiên cứu Huế và những người làm quản lý trong ngành văn hóa để nói chuyện và trao đổi về vấn đề bảo tồn Nhã nhạc – Âm nhạc cung dình Việt Nam.
Tháng Ba năm 1994, UNESCO tổ chức Hội nghị quốc tế các chuyên gia về di sản văn hóa phi vật thể tại Huế. Trong một cuộc họp tiểu ban nghệ thuật, giáo sư Trần Văn Khê cùng các giáo sư của Việt Nam là Trần Quốc Vượng và Tô Ngọc Thanh, các giáo sư Nhật Bản là Tokumaru và Yamaguti, giáo sư người Philippines là Jose Marceda đệ trình UNESCO và Chính phủ Việt Nam về một chương trình quốc gia khôi phục và nghiên cứu Nhã nhạc cung đình Huế.
Trên cơ sở đó, Bộ Văn hóa - Thông tin và tỉnh Thừa Thiên - Huế đã giao Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế lập hồ sơ ứng cử cấp quốc gia Nhã nhạc Huế - Âm nhạc Cung đình Việt Nam để đệ trình UNESCO đề nghị công nhận là Kiệt tác Di sản Phi vật thể và Truyền khẩu của nhân loại (năm 2002). 
GS. TS. Trần Văn Khê đồng hành cùng Nhã nhạc - Âm nhạc Cung đình Huế tại UNESCO Paris năm 2003

 

Năm 2003, khi Nhã nhạc cung đình Huế được UNESCO công nhận là Kiệt tác Di sản Văn hóa Phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại, GS. TS. Trần Văn Khê đã đồng hành cùng Nhã nhạc cung đình đến với nhiều nước trên thế giới. Tháng 1 năm 2004, ông đã có buổi thuyết trình đàu tiên giới thiệu Nhã nhạc tại Trụ sở UNESCO ở Paris (Pháp) trong buổi lễ đón nhận bằng công nhận của Nhã nhạc. Tiếp đó là chuỗi biểu diễn tại một số thành phố lớn của Pháp, Bỉ, Ý, Tây Ban Nha, Nhật Bản,.. từ năm 2004 đến 2009. Tại mỗi nơi diễn ra sự kiện giới thiệu Nhã nhạc ở những nước trên, ông thường là người dẫn chương trình, giới thiệu rõ nội dung của từng tiết mục để bạn bè quốc tế hiểu hơn về những giá trị di sản mà Huế-Việt Nam đang nắm giữ. Có lẽ vậy, nên tại những đất nước các nghệ sỹ Nhã nhạc đã từng đến và biểu diễn luôn nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình từ khán giả. 
Đối với nghệ thuật âm nhạc truyền thống Việt Nam nói chung, Nhã nhạc cung đình Huế nói riêng, GS.TS Trần Văn Khê không chỉ là một diễn giả uyên bác về văn hóa, về âm nhạc, mà còn là một con người tâm huyết đã dành trọn đời mình cho việc học tập, nghiên cứu, quảng bá âm nhạc dân tộc Việt Nam, trong đó có Nhã nhạc cung đình Huế đến với bạn bè quốc tế.
Cố GS. Trần Văn Khê cùng GS. Tô Ngọc Thanh và Cố Nghệ nhân Trần Kích

 

GS. Trần Văn Khê cùng các cố vấn xem lại nội dung đề nghị dự án bảo tồn Nhã nhạc năm 2004
GS. Trần Văn Khê tại lễ khai giảng lớp đào tạo nhạc công Nhã nhạc năm 2006
Đặc biệt, trong Dự án thực hiện chương trình quốc gia bảo tồn và phát huy giá trị Nhã nhạc – Âm nhạc (giai đoạn 2005-2009), với tư cách là thành viên Ban Cố vấn của dự án, GSTS. Trần Văn Khê đã dốc hết tâm sức tham gia từ khi đề cương dự án được khởi thảo, trực tiếp giảng dạy khóa đào tạo Nhạc công trẻ, thực hiện các buổi nói chuyện giới thiệu Nhã nhạc đến với cộng đồng trẻ, dẫn chương trình cho phim giới thiệu các tiết mục biểu diễn chọn lọc,… cho đến khi hoạt động cuối cùng của dự án hoàn tất với việc thành lập tủ sách nghiên cứu về Nhã nhạc, trong đó riêng Giáo sự đã trao tặng cho Trung tâm BTDT Cố đô Huế hàng chục tài liệu, sách nghiên cứu, phim và băng đĩa tư liệu.
Rạng sáng ngày 24/06/2015 tại bệnh viện Nhân Dân Gia Định, GS.TS Trần Văn Khê đã về cõi vĩnh hằng vào hưởng thọ 94 tuổi. Giáo sư ra đi để lại cho nền âm nhạc dân tộc Việt Nam một sự tiếc nuối lớn lao.
Lễ tưởng niệm GS Trần Văn Khê tại Nhà hát Duyệt Thị Đường ngày 26/6/2015

 

Chiều ngày 26.6.2015, tại Nhà hát Duyệt Thị Đường (Đại Nội - Huế), Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế trang trọng tổ chức Lễ tưởng niệm và tri ân Giáo sư Trần Văn Khê, người đã có đóng góp cực kỳ to lớn cho sự bảo tồn, phục hưng và vinh danh Nhã nhạc – Âm nhạc Cung đình Việt Nam, với tấm lòng thành kính tiếc thương vô hạn. 
Nhân dịp kỷ niệm 95 năm ngày sinh của GS.TS Trần Văn Khê (24/7/1921- 24/7/2016) và cũng tưởng nhớ đến ngày Giáo sư về với cõi vĩnh hằng cách đây 1 năm (24/6/2015), các nghệ sỹ Nhã nhạc Cung đình Huế và những người làm công tác bảo tồn di sản của Huế xin bày tỏ sự tri ân sâu sắc đến Giáo sư, chân thành cám ơn những gì Giáo sư đã đóng góp cho Huế trong việc gì giữ bản sắc riêng của Nhã nhạc – Âm nhạc cung đình Việt Nam.
Ý Nhi
Các tin khác:
Trang chủLiên hệ
Liên kết Website
Bản quyền Website thuộc về Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế
Địa chỉ: Tam Toà, 23 Tống Duy Tân - Huế - Việt Nam
Điện thoại: +(84).234.3523237 - 3513322 - 3512751 - Fax: +(84).234.3526083
Email: huedisan@gmail.com
Xin ghi rõ nguồn “ Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế” khi sử dụng thông tin từ Website này.