Hình ảnh hoạt động
Vĩnh biệt nghệ nhân Nhã nhạc cuối cùng của triều Nguyễn
Cập nhật ngày: 21/09/2016 08:52:40
Sau một thời gian chống chọi với bệnh tật và tuổi già, lúc 15 giờ 30 phút, ngày 15/9, nghệ nhân Lữ Hữu Thi – Nghệ nhân Nhã nhạc cuối cùng của triều Nguyễn đã trút hơi thở cuối cùng, hưởng thọ 106 tuổi, để lại bao tiết nuối cho nhiều thế hệ nhạc công Nhã nhạc. Nghệ nhân Nhã nhạc Lữ Hữu Thi sinh năm 1910, có quê quán ở làng Lại Thế, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế. Ông tham gia vào đội nhạc lễ của cung đình triều Nguyễn từ năm 1940 đến năm 1945.
Chân dung cụ Lữ Hữu Thi lúc còn sống

Nghệ nhân Lữ Hữu Thi được sinh ra trong một gia đình có bố là nhạc công Nhã nhạc, năm 8 tuổi ông được bố truyền dạy những ngón đàn của tam, tỳ, nhị, nguyệt, trống kèn... Năm 17 tuổi, trong một lần chơi đàn phục vụ nhà vua và các hoàng thân quốc thích tại ở Cung An Định, ông được mời tham gia vào đội nhạc Hòa Thanh của triều đình cho đến ngày vua Bảo Đại thoại vị.

Sống ở hoàng cung là những ngày đáng nhớ với cụ, những kỷ luật khắt khe chốn cung đình làm cụ và những thành viên trong đội nhạc lễ luôn lo lắng. Tuy nhiên, cụ cũng đã được dạy làm thế nào để đứng trong một đường thẳng và ăn mặc đúng cách, làm thế nào để sắp xếp và đội mũ trong sự hiện diện của nhà vua theo quy định của hoàng gia, những điều vô cùng cần thiết đối với một nhạc công cung đình.

Sau khi triều Nguyễn cáo chung, đội Nhã nhạc cung đình cũng tan rã, mỗi người một phương tìm kế sinh nhai, riêng cụ hình như vẫn còn lưu luyến với tiếng nhạc, tiếng đàn. Rời khỏi cung đình, cụ bắt đầu hành nghề nhạc kiếm sống ngoài dân gian. Cụ cho biết, dù thời gian hành nghề nhạc trong chốn cung đình đối với cụ không nhiều, nhưng ở đó, cụ đã học được những cái hay, cái đẹp của nghệ thuật diễn xướng cung đình. Bởi vì, mỗi lần được cùng dàn nhạc tham gia các lễ tế trong cung là mỗi lần cụ được học thêm được những cái mới từ cách đi đứng, cách hành lễ của vua chúa và các quan lại trong cung. Chính vì vậy, từ ngày rời chốn cung son gác tía để về hành nghề nhạc lễ cùng gia đình ở các buổi tế làng, tế đình, hay trai đàn chẩn tế... ở đâu có cụ thì ở đó tiếng đàn, tiếng nhạc cũng khiến người nghe như cảm thấy réo rắc hơn. Phải chăng đây là âm hưởng của tiếng đàn đã một thời vang lên trong cung cấm, có khác chăng chỉ là môi trường diễn xướng.

Cụ Lữ Hữu Thi tập luyện cùng dàn Nhã nhạc cung đình Huế

Sau khi Nhã nhạc cung đình Huế được UNESCO công nhận là Kiệt tác Di sản Văn hóa Phi vật thể Đại diện của nhân loại vào năm 2003( được đổi thành danh hiệu Di sản Vă hóa phi vật thể đại diện của Nhân loại từ năm 2008), cụ được Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế mời vào giảng dạy thực hành nhạc cụ cho các nhạc công tại Nhà hát Nghệ thuật Truyền thống Cung đình Huế và tham gia tổ chức các lớp tập huấn của Dự án bảo tồn và phát huy giá trị Nhã nhạc – Âm nhạc cung đình Việt Nam do UNESCO tài trợ (2005-2009). Tại đây, cụ thường hướng dẫn, truyền ngón nghề cho các nhạc công trẻ sử dụng các nhạc cụ như: Đàn nhị, trống, kèn, tam âm, phách tiền, mõ, bạt, cùng các bài bản tiểu nhạc: ngũ đối thượng, ngũ đối hạ, thập thủ liên hoàn, phú lục địch, long ngâm, long đăng, tiểu khúc và Đại nhạc với các bài: đăng đàn cung, đăng đàn chạy, đăng đàn kép, đăng đàn nhanh, đăng đàn chậm, đăng đàn đơn, xàng xê, kèn chiến, tẩu mã. Đặc biệt, cụ là người đã truyền dạy các nghệ sỹ cung đình Huế các bài bản ca "Thài" dùng trong lễ tế Nam Giao.

Với những người đang làm công tác bảo tồn những giá trị di sản văn hóa phi vật thể, cụ Lữ Hữu Thi chính là "Báu vật nhân văn sống", cụ qua đời là một mất mát lớn của Nhã nhạc cung đình Huế. Tuy nhiên, với những ai yêu mến và gắn bó với Nhã nhạc cung đình Huế, hình ảnh cụ Thi nhã nhạc vẫn như sống mãi. Tiếp nối truyền thống của gia đình, con trai, cháu nội và chắc nội ông vẫn đang là nhạc công nhã nhạc của Nhà hát nghệ thuật truyền thống Cung đình Huế. Đây là những người sẽ kế tục sự nghiệp bảo tồn Nhã nhạc cung đình Huế, một loại hình nghệ thuật diễn xướng cung đình mà suốt cuộc đời cụ đã nâng niu để nó trở thành di sản chung của nhân loại. Vĩnh biệt nghệ nhân Nhã nhạc cuối cùng của triều Nguyễn.

Nghệ nhân Nhã nhạc Lữ Hữu Thi đánh thử biên chung, biên khánh trong lễ bàn giao phục hồi biên chung, biên khánh do nghệ nhân Kim Huyn Kon của Hàn Quốc phục chế

Lễ tang của nghệ nhân Nhã nhạc Lữ Hữu Thi được tổ chức tại nhà riêng, số 200 đường Đặng Tất, TP. Huế cho đến ngày 22.9.2016.

Trọng Bình
Các tin khác:
Trang chủLiên hệ
Liên kết Website
Bản quyền Website thuộc về Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế
Địa chỉ: Tam Toà, 23 Tống Duy Tân - Huế - Việt Nam
Điện thoại: +(84).234.3523237 - 3513322 - 3512751 - Fax: +(84).234.3526083
Email: huedisan@gmail.com
Xin ghi rõ nguồn “ Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế” khi sử dụng thông tin từ Website này.